Swiv depans ou lè w ap viv ant goud ak dola

· 4 minit lekti · Ekip Ekono

Taptap la peye an goud. Lwaye kay la souvan fikse an dola. Nan mache a, machann nan di « 50 dola » pandan l ap pale de goud. Epi lajan fanmi w voye soti Miami oswa Monreyal rive an dola ameriken oswa kanadyen.

Avèk tout lajan sa yo an menm tan, pa etonan si anpil moun santi lajan yo « disparèt ». Li pa disparèt : se jis ou pa ka adisyone l nan fen mwa a.

Men yon metòd ki mache, menm si ou pa janm fè bidjè nan lavi w.

Pyèj « dola » a

Ann kòmanse ak malantandi ki koute pi chè a.

Lè yon Ayisyen di « dola » nan lavi chak jou, trè souvan se dola ayisyen l ap pale. Se pa yon vre lajan : se yon fason pou konte goud. Yon dola ayisyen vo 5 goud. « 20 dola » nan mache a, se 100 goud.

Dola ameriken an menm vo plis pase san goud. Si w konfonn de yo, ou ka fè yon erè vennsis fwa sou yon sèl depans. Si w note « 20 dola » san w pa presize, yon semèn apre ou p ap konnen si ou te depanse 100 goud oswa 2 600.

Règ la : toujou ekri non lajan an nèt. « 20 dola ayisyen », « 20 dola ameriken », oswa dirèkteman « 100 goud ».

Chwazi yon lajan referans

Ou ka peye nan senk lajan diferan, men se nan yon sèl ou ka fè kont ou. Se sa yo rele lajan referans ou.

Pou pifò moun k ap viv ann Ayiti, se goud : se lajan chak jou, lajan mache a, transpò a ak rechaj telefòn nan.

Pou yon moun nan dyaspora a k ap ede fanmi l, se pito dola ameriken oswa kanadyen : se nan lajan sa a li touche, epi se ladan l li reflechi.

Pa gen move chwa. Sa ki enpòtan, se chwazi yon sèl epi konvèti tout bagay nan li lè w ap fè kont ou.

Note to a menm jou a

To ant goud ak dola a chanje. Si w achte yon bagay an dola jodi a epi ou tann yon mwa pou w fè kont ou, to a ap gen tan chanje epi total ou ap fo.

Solisyon an senp : note konvèsyon an menm lè w fè depans lan, avèk to jou a. Ann pran yon egzanp, ak yon to 132 goud pou yon dola :

Depans Kantite ou peye An goud
Rechaj Digicel 250 goud 250 goud
Manje nan mache 40 dola ayisyen 200 goud
Abònman entènèt 25 dola ameriken 3 300 goud

San dènye kolòn nan, twa liy sa yo pa ka adisyone. Avè l, ou konnen ou depanse 3 750 goud, epi abònman entènèt la pran prèske 90 % ladan l.

Si w chanje dola ou kay yon kanbis a yon to ki diferan de to ofisyèl la, note to pa w la : se li ki montre sa depans lan koute w toutbon.

Mete depans ou nan kèk kategori

Note chak depans pa sèvi anyen si w pa janm gwoupe yo. Ou pa bezwen trant kategori : sèt oswa uit ase pou w wè klè.

  • Manje : mache, sipèmakèt, pwovizyon
  • Transpò : taptap, moto, gaz
  • Telefòn ak entènèt : rechaj, fòfè
  • Kay : lwaye, dlo, kouran, jeneratris
  • Edikasyon : lekolaj, liv, inifòm
  • Sante : medikaman, konsiltasyon
  • Fanmi ak kado : sa w bay oswa sa w voye
  • Lòt : tout rès la

Apre yon mwa, gade ki kategori ki pi lou. Prèske toujou se yon sipriz, epi se la pou w aji an premye.

Vrè sekrè a : note l touswit

Tout règ sa yo echwe pou menm rezon an : moun bliye note. Ou di w ap fè l aswè a, answit nan wikenn nan, answit jamè.

Yon depans note lè w fè l la, oswa li pa janm note. Se pou sa kaye a souvan pa mache : fòk ou soti l, jwenn yon plim, ekri. Ou bezwen yon jès ki pran twa segonn, ak yon zouti ou deja genyen nan men w.

Se egzakteman sa Ekono fè : ou voye « manje 40 dola ayisyen » sou Telegram, jan ou ta ekri yon zanmi, epi depans lan klase, konvèti ak to jou a epi adisyone. Men metòd la pi enpòtan pase zouti a. Yon senp mesaj ou voye bay tèt ou pi bon pase yon tablo pafè ou pa janm louvri.

An rezime

  1. Toujou ekri non lajan an nèt, sitou lè w di « dola ».
  2. Chwazi yon sèl lajan referans pou w fè kont ou.
  3. Konvèti ak to jou a, menm lè w fè depans lan.
  4. Mete depans ou nan sèt oswa uit kategori.
  5. Note touswit, pa janm « pita ».

Swiv metòd sa a pandan yon mwa, epi w ap finalman konnen kote lajan ou ale.